732
0

'Fake' news of publicatiedruk; over DNA, bloed en doorbraken

“Onderzoekers zijn te veel op zoek naar spectaculaire resultaten, zegt KNAW” BNR Nieuwsradio kopt met artikel waarin de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een advies uitbrengt aan de wetenschap. ‘Alleen als experimenten bij herhaling hetzelfde resultaat opleveren, is het onderzoek waar je iets aan hebt.’

 

Wat presentator Mark Beekhuis beaamt over dit advies van de KNAW, is dat het niet alleen aan de onderzoekers ligt, maar ook aan de wetenschappelijke journals. De wetenschappers zouden zich hier minder van bewust zijn. Het KNAW zegt hierover: “Artikelen die gepubliceerd worden in de toptijdschriften maken een grotere kans om later teruggetrokken te worden, omdat er toch problemen met de resultaten waren,” aldus Johan Mackenbach, voorzitter van de KNAW-commissie die het advies schreef en hoogleraar Maatschappelijke Gezondheidszorg bij het Erasmus MC.

 

Fuik nieuws

De stelling van het KNAW gaat soms ook op voor de journalistiek, want al willen we als leken zo graag lezen dat er eindelijk die doorbraak is en kanker steeds makkelijker te genezen valt. Journalisten vallen in dezelfde fuik als de wetenschappers; teveel op zoek naar spectaculaire resultaten. Een groot verschil is dat zij het níet heel gewoon moeten vinden om elkaar na te doen.

 

Doorbraak in kankeronderzoek

Terug naar spectaculaire berichten over oncologie van de afgelopen week. Er zou een mogelijke doorbraak zijn om via bloed kanker op te sporen. Een invalshoek die wereldwijd al jaren wordt onderzocht. Media pakken het op en velen praten elkaar na. De woorden ‘doorbraak’ zijn de afgelopen week veelvuldig gebruikt. RTL Nieuws kopt ‘Nieuwe bloedtest moet veelvoorkomende soorten kanker opsporen.' En de Telegraaf maakt het nog spectaculairder door te quoten '’Nieuwe bloedtest kan meest voorkomende soorten kanker detecteren’. Tja, dat klinkt veelbelovend, maar ís het dat ook? 

 

Cancer-SEEK-test

Het zou gaan om de zogeheten Cancer-SEEK-test. Kanker zou kunnen worden opgespoord voordat mensen klachten hebben. De onderzoekers van de John Hopkins universiteit hebben hierover gepubliceerd in Science. Het middel is getest bij 1.005 patiënten met acht verschillende soorten kankers die nog niet waren uitgezaaid. Het ging om eierstok-, lever-, maag-, pancreas-, slokdarm-, darm,- long- en borstkanker. De bloedprik detecteerde 70 procent van alle kankers, zo staat te lezen in het vaktijdschrift Science. 

 

Geen valse illusie wekken

Patholoog Gerrit Meijer van het Antonie van Leeuwenhoek reageert voor RTL Nieuws:”Ik wil geen valse illusies wekken. Vaak worden dit soort studies gepresenteerd alsof het morgen op de plank van de supermarkt ligt. Dat is niet zo." Gerrit Meijer kwam ook bij NOS aan het woord. “Voordat dit soort methodes wordt toegepast bij bevolkingsonderzoek, moeten eerst nog heel veel afwegingen worden gemaakt." Het bericht van NOS is wat genuanceerder. Zij berichten dat de test enkel is toegepast op patiënten die bekend waren met de ziekte. Het is dus onduidelijk of deze test dezelfde resultaten oplevert bij mensen bij wie nog geen kanker is toegepast.

 

Vaccin tegen kanker

Arjan Griffioen heb ik enkele jaren geleden voor Oncology.nl geinterviewd. Zijn invalshoek heeft blijkbaar nog niet tot een doorbraak geleid, maar zijn theorie en drijfveren zijn desalniettemin erg interessant. 'Als er iets preventief kan werken, dan is het wel interventie in het proces van angiogenese. Wij werken aan onderzoek gericht op angiogenese van bestaande tumoren, en willen uiteindelijk een middel vinden om het immuunsysteem te activeren tegen de eerste fase van angiogenese, een proces dat al optreedt voordat er sprake is van kanker.’

 

Angiogenese

Griffioen richt zijn onderzoek dus op het beïnvloeden van het immuunsysteem waardoor bloedvatvorming dat nodig is voor een kankergezwel om te groeien, onmogelijk wordt gemaakt. De onderzoeker Griffioen is enthousiast, (nog) niet veel in de media, maar wellicht wel een met een gouden idee in handen. Geen kankerdetectie met hulp van een druppel bloed, maar een vaccin zodat je überhaupt geen kanker kan krijgen. Een ander tak van bloed'sport'.

 

Niet kleincellig longcarcinoom

Maar er is meer nieuws uit het VUmc. Afgelopen zomer publiceerde ICT&Health een artikel over de toepassing van ‘swarm intelligence’. Een bloedtest zou binnen enkele jaren met 91 procent zekerheid kunnen vaststellen of iemand een vergevorderd niet-kleincellige longkanker heeft. Longkanker is voor zowel mannen als vrouwen de meest voorkomende en dodelijkste vorm van kanker.

 

Algoritmen tegen kanker

Bij dit onderzoek zouden algoritmen, de zogeheten swarm intelligence, worden gebruikt die de kanker in het bloed steeds beter leren ontdekken. Longkanker zou daardoor in een vroeg stadium kunnen worden vastgesteld. Myron Best en Tom Würdinger van het Cancer Center Amsterdam kregen veel credits van ongeveer 50 vooraanstaande medici en wetenschappers voor hun publicatie.  

 

Liquid Biopsies

"Het uiteindelijke doel van de opsporing van kanker via lichaamsvloeistof, zogenoemde liquid biopsies, zoals bloed, is om alle soorten kanker met 1 test te kunnen opsporen", aldus Myron Best. Cancer Center Amsterdam heeft het Liquid Biopsy Center opgericht om de ontwikkeling van bloedtesten voor de detectie van kanker te versnellen. Collega onderzoeker Würdinger:“Net zoals zwangere vrouwen nu al door de NIP-test via bloedafname kunnen zien of hun ongeboren kind mogelijk genetische afwijkingen heeft. Deze lijn willen we voortzetten."

 

NIPT-test spot kanker

Een bericht dat hier symbolisch op aansluit is een recent artikel uit België. ‘NIPT-test spotte al acht keer kanker’ Een geneticus van de KU Leuven bevestigd dat deze test, die onder andere aan kan tonen of een foetus het syndroom van Down heeft, in België al acht keer kanker aantoonde. De test kan dus meer dan alleen chromosomale afwijkingen vaststellen. In 2015 ontdekten Leuvense onderzoekers voor het eerst dat de NIPT-test ook kanker kan opsporen. "Sinds die tijd hebben we bij acht vrouwen kanker vastgesteld", zegt professor genetica Joris Vermeesch (KU Leuven). "Op een totaal van ongeveer 40.000 testen is dat ongeveer een op de vijfduizend."

 

Bloed dé manier

Het ging om vrouwen die geen klachten hadden. Samen met zijn team onderzoekt Vermeesch nu in welke mate de NIPT-test voor allerlei kankers als speurhond kan dienen bij een grote groep mensen. Dus niet louter zwangere vrouwen. "We zijn hier volop mee bezig", vertelt hij. "Maar voor grote conclusies is het nog te vroeg. Wel ben ik ervan overtuigd dat bloed dé manier wordt om in de toekomst op kanker te screenen."

 

Ex-kankerpatienten 

Over de nieuwe veel belovende Cancer-SEEK-test zegt de Leuvense professor "In de toekomst wordt bloed dé manier om kanker te spotten. Zeker bij mensen die kanker hebben gehad, denk ik dat ze makkelijk kunnen worden opgevolgd met zo'n test”, zegt professor genetica Joris Vermeesch.

 

Teamwork 

Die nieuwe bloedtest, de Cancer-SEEK-test is dus geen doorbraak, ook zeker niet nieuw in het veld. Maar mede daarom is deze invalshoek wel veelbelovend als je bedenkt dat het bijvoorbeeld voor ex-kankerpatienten met bijvoorbeeld een jaarlijkse bloedtest zekerheid zou kunnen geven of ze ‘schoon’ zijn of niet.  Dus laat de wetenschappers vooral elkaar lekker na-apen en wellicht aftroeven door betere resultaten en laten de journalisten vooral blijven publiceren over ‘mogelijke doorbraken’. Het blijft teamwork.  

Plakken op pagina: 
Tags: 
Tom Wurdinger
Arjan Griffioen
angiogenes
Cancer-SEEK-test
liquid biopsie
Kelly Nijhof
oncologie
Liquid Biopsy Center
Registreer en beoordeel zelf
0
Nog geen stemmen
Deel dit bericht!
Openbaar
Persoonlijk