428
0

De race tussen robotica en lichttechnieken in de oncologie

Het team van de afdelingen Thoraxchirurgie en Heelkunde in het LUMC en het Centre for Human Drug Research hebben een longtumor met hulp van fluorescentie verwijderd. Het is voor het eerst in Europa dat deze techniek bij een patiënt met een longtumor is toegepast. Maar fluorescentie is niet nieuw. Tijd voor en duik in het nieuws over de technieken om de schijnwerpers onverbiddelijk op de kankercellen te zetten. Geen ontkomen meer aan. 

 

Welk ziekenhuis pioniert hier nog flink in, met welke bedrijven werken zij samen, voor welke patienten is dit belangrijk om te weten. Kortom; is deze techniek de onmisbare navigatie in de oncochirurgie aan het worden of gaan de robots het uiteindelijk toch wel overnemen.

 

Eierstokkanker 

De techniek in Leiden werd samen met het Amerikaanse bedrijf On Target ontwikkeld en in het LUMC al eerder succesvol toegepast op patiënten met eierstokkanker. Voor de operatie krijgt de patiënt deze stof, OTL 38, toegediend, die zich hecht aan de tumorcellen. Met een speciale camera, de Quest Spectrum, is vervolgens te zien dat de tumor en de eventueel aangetaste lymfeklieren groen oplichten. 

 

“Het identificeren van het kwaadaardige weefsel is soms lastig”, zegt Jerry Braun, cardio-thoracaal chirurg in het LUMC die de operatie mede uitvoerde. “Bovendien zijn uitzaaiingen niet altijd zichtbaar op een CT-scan, zeker als ze klein zijn of direct op het longvlies liggen. Deze fluorescentietechniek is in Leiden nog in ontwikkeling en wordt in onderzoeksverband veelvuldig toegepast. De eerste resultaten bij longoperaties zijn veelbelovend. Daardoor kunnen we hopelijk vaker minimaal invasief en met goede resultaten opereren.”

 

Imaging

Dat klinkt veelbelovend in Leiden, maar wat doet Amsterdam? Guus van Dongen hoogleraar medische beeldvorming en oprichter van het VUmc Imaging Center Amsterdam. gebruikt tracers om medicijnen in het lichaam te volgen. Geen fluorecentie in chirurgie, maar wel een imaging techniek waarbij in het lichaam zichtbaar wordt gemaakt of het medicijn wel aankomt op de plek waar het zijn werk  moet doen; in de tumor.

 

In een publicatie in het  FD beschrijft van Dongen hoe zijn onderzoeksgroep deze imaging strategie met groot succes laat samenkomen met een nieuwe methode in samenwerking met het bedrijf LinXis. Het gaat om een nieuwe technologie waarbij platina wordt gebruikt om op een simpele manier antilichaam-drug conjugaten (ADC's) te maken.

 

Ponsglioom 

Van Dongen streeft er ook naar dat medicijnen gebruikt worden voor patiënten bij wie het letterlijk zichtbaar wordt dat ze er baat bij hebben. Als voorbeeld noemt hij een imaging studie voor kinderen met een ponsglioom (tumor in de hersenstam): ’Deze zeldzame neurologische tumor is zeer moeilijk te behandelen. Die kinderen krijgen medicijnen die ook bij volwassenen gebruikt worden. We hebben nu met imaging laten zien dat deze medicijnen lang niet altijd de tumor bereiken. Het was nu een studie met maar heel weinig patiëntjes, maar zeven. In vervolgstudies willen we eigenlijk van voor af aan beginnen. Welke medicijnen komen aan bij de tumor en in welk stadium van de ziekte wordt het het beste opgenomen? En kan de opname verbeterd worden door bijvoorbeeld voorafgaande radiotherapie?’

 

Glasvezeltechniek 

Even terug naar de chirurgie. Het UMCG wordt deze techniek sinds enkele jaren ook toegepast voor kanker in de mondholte.  Voor slokdarm - en dikke darmkanker is deze techniek niet nieuw. De Groningse hoogleraar chirurgie Go van Dam en kaakchirug oncoloog en collega Max Witjes zijn niet de enige betrokkenen bij dit onderzoek. “We werken samen met heel veel specialisten: apothekers, farmaceuten en chemici ontwikkelen de juiste stoffen, er zijn pathologen en medisch oncologen bij betrokken. Natuurkundigen uit Rotterdam spelen ook een belangrijke rol. Die hebben de glasvezeltechniek ontworpen die maakt dat we de fluorescentie heel nauwkeurig kunnen meten, zodat we precies op de juiste plek opereren.”

 

Schedelbasischirurgie

Maar dan, de chirurgie, hand in hand met technisch geneeskundigen innoveren er ook op los. De kranten stonden er bol van. Nijmeegse schedelbasischirugen zijn met Eindhovense (van origine) werktuigbouwkundigen in gesprek gegaan om een specifieke operatie wellicht met robotica te kunnen ondersteunen. Door botvijlsels en bloed hebben chirurgen vaak moeite om goed zicht te houden bij deze operatie waardoor zij doorgaans meer bot moeten verwijderen dan nodig is. En dat is tot een mooie samenwerking gekomen met de RoboSculpt Robot als resultaat. Door CT beelden te gebruiken en de robot perfect in te stellen kan deze operatie wellicht in de toekomst door een robot worden uitgevoerd. De innovatie is nog niet op mensen uitgetest, maar de tests met het prototype zijn toe veelbelovend. De innovatie komt uit de winkel van Maarten Steinbuch, de Eindhovense TU hoogleraar robotica.

 

Blauwe Morpho vlinder 

De natuur helpt ook een handje, want een specifieke vlindersoort is de inspiratie geweest voor wetenschappers van de Universiteit van Illinois. Zij ontwikkelden een camera die chirurgen helpt bij het vinden en verwijderen van kankergezwellen. Het apparaat is geïnspireerd door het oog van de blauwe vlinders van het Morpho geslacht. Deze vlinders hebben samengestelde ogen met verschillende fotoreceptoren die elk een ander deel van het lichtspectrum waarnemen. Naast traditioneel gekleurde beelden kunnen de vlinders hierdoor ook zien in de buurt van het infrarode spectrum. Door net als bij de vlinder een camera te produceren met verschillende fotoreceptoren naast elkaar hebben de onderzoekers een toestel gemaakt die beiden soorten licht ‘ziet’.

 

De camera, die op een bril gemonteerd zit, werkt met normale beelden gecombineerd met infraroodbeelden. Daardoor zijn kankercellen die een fluorescent label hebben beter te zien. De technologie is sensitiever, preciezer, kleiner en is niet heel duur. Door het toestel wordt weefsel zichtbaar dat veel dieper in het lichaam ligt dan met andere technieken.

 

Wie is de pionier

Terug naar de vraag welk ziekenhuis hierin pioniert. Op de website van KWF wordt een LUMC onderzoeker in het licht gezet op de subpage over doorbraken in kankerbehandeling. De subpage is niet up-to-date, maar destijds, 2011, werd de Leidse onderzoeker geprezen als ‘Onderzoeker van de week’. De techniek die Alex Vahrmeijer toonde aan dat gynaecologen 29 procent meer tumorweefsel kondenverwijderden doordat de kankercellen beter zichtbaar zijn. Ook levertumoren werden nauwkeuriger verwijderd. Bovendien werd bij ruim tien procent van de patiënten extra tumoren gevonden. De resultaten zijn o.a. gepubliceerd in Surgical Endoscopy. ​Wil niet zeggen dat andere ziekenhuizen en academische centra niet experimenteren met de mogelijkheden van fluorescentie. Daarover wellicht meer in een volgend artikel op Oncology.nl.

 

Een nek aan nek race tussen techniken kan je het nooit noemen in de oncologie. Personalized medicine is een doel die alleen maar bereikt kan worden als ‘de oncologie’ steeds meer technieken in huis krijgt, al dan niet ontwikkeld door de academische centra of technische universiteiten. Laten we hier vooral ons licht over schijnen. 

Plakken op pagina: 
Registreer en beoordeel zelf
0
Nog geen stemmen
Deel dit bericht!
Openbaar
Persoonlijk